Bài 4: Phân loại các loài sứ

Sau khi đã tìm hiểu về cấu tạo và đặc tính các bộ phân có trên 1 cây sứ ở Bài 3: Cấu tạo của cây sứ. Tôi tiếp tục tìm hiểu đến các giống loài của cây sứ. Trước kia, khi tìm hiểu về cây hoa hồng. Tôi cũng tìm hiểu về cách phân loại Hoa hồng, ban đầu thì cũng gõ kiểu học thuộc, chẳng biết nó dùng làm gì. Sau này, tôi biết được có thể nắm đặc tính sơ lược của 1 giống hoa hồng khi biết nó thuộc 1 loài nào. Ví như biết 1 giống hoa hồng thoại loài rambler, sẽ nở hoa vài lần trong, cây thường dạng leo cao…Do đó, đối với cây sứ, khi chưa biết gì về nó. Tôi cũng sẽ đánh máy lại bài viết tìm hiểu về các loài sứ, trước mắt 1 lần đánh máy đã là 1 lần học, sau này biết đâu sẽ hữu dụng.

Adenium Obesum. Photo By K.k. Agrawal
Adenium Obesum. Nguồn ảnh: K.k. Agrawal

Bảng phân loại các loài sứ

Bảng phân loại các loài sứ bên dưới được dựa theo Johann J. Roemer và Joseph A. Schultes (Roem. & Schult., Syst. 4. 35 & 411 (1819). 1819).

  • Adenium arabicum Balf. F., Trans. Roy. Soc. Edinb. 31. 161.,
  • Adenium arboreum Ehrenberg, Symb. Phys. 4.,
  • Adenium boehmianum Schinz., Verh. Bot. Ver. Brand. 30. 259., 1888
  • Adenium coetaneum Stapf, Dyer, Fl. Trop. Afr. 4. I. 227.,
  • Adenium honghel Lindl., Bot. Reg. 32. t. 54,
  • Adenium lugardae N. E. Brown, Kew Bull., 119., 1909
  • Adenium micranthum Stapf, Knew Bull., 334., 1894
  • Adenium multiflorum Klotzsch, Peters, Reise Mossamb. Bot. 279.,
  • Adenium namaquanum Wyley ex Hary., Thes. Cap. 2. 11. t. 117,
  • Adenium namaquarium Henslow, The Gardener, 1194, 1901
  • Adenium obesum Roem. & Schult, Syst. 4. 441.,
  • Adenium oleifolium Stapf, Kew Bull., 53., 1907
  • Adenium socotranum (Balfour) Vierhapper, Oesterr. Bot. Zeitschr., 286., 1904
  • Adenium somalense Balf. f., Bot. Socotra, 162.,
  • Adenium speciosum Fenzl, Sitzb. Acad. Wien. Math. Nat. 51. Abth. 2. 140., 1865
  • Adenium swazicum Stapf, Kew Bull., 53., 1907
  • Adenium tricholepis Chiov., Fl. Somala, 2. 288., 1932

Về phân loại cây Sứ thì nhiều sách, báo, tài liệu đã nói chi tiết nhưng hiện vẫn chưa có sự thông nhất về việc phân loại cây Sứ. Bảng phân loại 17 loài sứ bên trên chỉ mang tính tương đối nhưng hiện cũng được xem là khá đầy đủ. Đây là các loài mà giới trồng Sứ trên thế giới công nhận. Với việc lai tạo và tìm kiếm các loài, giống mới, rất có khả năng bảng phân loại sứ sẽ có thêm các loài mới. Bảng phân loại chỉ nêu ra các loài (specie), không tính đến loài phụ (thứ/sub-specie).

Cây sứ, hoặc chỉ có một loài duy nhất nguyên thủy là Adenium Obesum (loài dặc trưng nhất) hoặc có thêm các loài khác được tùy vào các mục đích nuôi trồng và nghiên cứu khác nhau. Vấn đề tranh luận chính yếu về việc phân loài đó là: có bao nhiêu loài sứ – và dựa trên cơ sở nào để có sự phân loài đó?

Việc phân loài, loài này và loài kia không dựa trên yếu tố sinh học vì các loài sứ đều có cấu tạo sinh học tương tự nhau mà chỉ được dựa trên sự khác biệt về hoa (màu hoa, cấu tạo hoa) và kiểu hình của cây. Do vậy nên hầu như cũng khó xác định ngoài Adenium Obesum còn có các “loài” nào khác hay chỉ nên xem một cây sứ lạ như một “giông sứ mới” chứ không tách ra làm một loài riêng mặc dù các giống mới rất khác biệt và đã phát triển phức tạp hơn. Khi lai tạo giữa hai loài với nhau và tạo ra được một giống mới thì cũng không nên định ngay cho giống mới này một tên loài mới.

Những giống sứ mới được tạo ra giữa hai loài khác nhau thì giống mới này sẽ thuộc loài nào?

Các nhà lai tạo đã thống nhất rằng giống mới sẽ mang tên loài mẹ, là loài mang trái sau khi thụ phấn giữa hai loài bố mẹ khác nhau. Ví dụ lai Adenium Obesum (phấn đực) và Adenium Swazicum (nhụy cái) với nhau, sau khi thụ phấn chéo thì giống mới sẽ mang loài Swazicum.

Theo kinh nghiệm thì A.obesum và A.swazicum là hai loài có thể lai với nhau nhưng cũng rất miễn cưỡng; giao phấn bằng tay có thể giúp đậu trái nhưng trái nhỏ và nằm trên cây mẹ A. obesum và cho rất ít hột. Giao phấn ngược lại không có kết quả tức cây A. swazicum khó đậu trái khi giao phấn với loài Sứ khác. Tương tự như thế với A.arabicum, rất khó hoặc coi như không thể giao phấn với A. obesum.

Nguồn thông tin bên trên được tôi đánh máy từ sách: Kỹ thuật trồng và kinh doanh Sứ Thái (tác giả: Hoàng Đức Khương). Anh chị có thể tìm hiểu thêm về các loài sứ ở liên kết: http://www.llifle.com/Encyclopedia/SUCCULENTS/Family/Apocynaceae/Adenium/

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *